Từ vựng tiếng Hàn Seoul 5B · Bài 11 · Phần 2

ui-ro-un sin-ha-neun gan-sin-ui mo-ham-eul ba-da eok-ul-ha-ge gam-ok-e gat-hi-go mal-at-da.

Vị trung thần nghĩa khí bị gian thần vu oan nên đã oan ức bị giam vào ngục tối.

geu-neun bul-ui-wa tha-hyeop-ha-ji an-neun gang-jik-han seong-pum-eu-ro baek-seong-deul-ui jon-gyeong-eul ba-dat-da.

Ông nhận được sự kính trọng của bách tính nhờ phẩm chất cương trực không bao giờ thỏa hiệp với cái ác.

seon-bi-neun dal balg-eun bam nu-gak-e an-ja geo-mun-go-reul tha-myeo phung-ryu-reul jeul-gyeot-da.

Người học giả ngồi trên lầu ngắm đêm trăng sáng, gảy đàn Geomungo thưởng ngoạn phong lưu.

no-pheun byeo-seul-e ol-rat-eum-e-do pyeong-saeng-eul nu-deo-gi ot-eul ip-eu-myeo geom-so-ha-ge sal-at-da.

Dù giữ chức quan cao nhưng cả đời ông vẫn mặc áo vải thô và sống vô cùng thanh bạch cần kiệm.

baek-seong-deul-ui go-dan-han salm-eul wi-ro-ha-gi wi-hae se-jong-dae-wang-eun hun-min-jeong-eum-eul chang-je-ha-syeot-da.

Để an ủi cuộc sống gian nan của bách tính, Vua Sejong Đại đế đã sáng tạo nên chữ Hunminjeongeum.

won-chik-man ji-na-chi-ge go-su-ha-neun go-ji-sik-han tae-do-neun ttae-ro yu-yeon-han hae-gyeol-eul ga-ro-mak-neun-da.

Thái độ cứng nhắc quá bám víu vào nguyên tắc đôi khi cản trở việc giải quyết linh hoạt.

hul-ryung-han phan-gwan-eun sa-sa-ro-un gam-jeong-e hwi-dul-li-ji an-ko gong-jeong-ha-ge phan-gyeol-eul nae-rin-da.

Vị quan tòa xuất chúng không bị cảm xúc riêng tư chi phối mà luôn đưa ra phán quyết công bằng liêm chính.

olh-go geu-reum-eul myeong-hwak-hi bun-byeol-hal jul a-neun ji-hye-reul gil-leo-ya han-da.

Cần phải rèn luyện trí tuệ để biết phân biệt rạch ròi giữa điều đúng đắn và sự sai trái.

dang-si sin-bun je-do a-rae-e-seo-neun cheon-min-ui gwan-jik deung-yong-i beop-jeok-eu-ro eom-gyeok-hi geum-ji-doe-eo it-seot-da.

Dưới chế độ đẳng cấp thời đó, việc người hạ tầng làm quan bị pháp luật nghiêm cấm ngặt nghèo.

na-ra-ga ba-ro seo-gi wi-hae-seo-neun gwan-ryo-deul-ui gi-gang-i eom-jeong-ha-ge ba-ro-jap-hyeo-ya han-da.

Để quốc gia vững mạnh, kỷ cương phép nước của giới quan lại phải được chấn chỉnh nghiêm minh.

bam-sae geul-gong-bu-reul ha-deon seon-bi-ga chaek-sang-meo-ri-e-seo kku-beok-kku-beok jol-go it-seot-da.

Người học trò thức thâu đêm đọc sách đang gật gà gật gù bên mép bàn học.

sa-so-han i-ik-eul du-go seo-ro da-thu-gi-bo-da-neun dae-ui-reul wi-hae hyeop-ryeok-hae-ya han-da.

Thay vì cãi cọ tranh giành mối lợi nhỏ mọn, hãy cùng hợp tác vì đại nghĩa chung.

chung-sin-eun yeok-jeok-eu-ro mol-lyeo im-geum-i nae-rin sa-yak-ui dok-bae-reul ui-yeon-ha-ge ma-syeot-da.

Bị vu oan là kẻ phản loạn, vị trung thần đã thản nhiên uống chén thuốc độc vua ban.

i-sun-sin jang-gun-eun jeolm-eun si-jeol man-ho byeo-seul-eul ji-nae-myeo guk-gyeong su-bi-e heon-sin-haet-da.

Thời trai trẻ Tướng quân Yi Sun-sin từng giữ chức Vạn hộ và tận tụy bảo vệ biên cương.

ga-jok-deul-eun eok-ul-ha-ge thu-ok-doen a-beo-ji-reul myeon-hoe-ha-gi wi-hae meon gil-eul geol-eo-wat-da.

Gia đình đã đi bộ một quãng đường dài để vào thăm người cha bị giam cầm oan ức.

yeong-ui-jeong hwang-hui-neun cheong-ryeom-gyeol-baek-han saeng-hwal-ro mo-deun gwan-ri-deul-e-ge mo-beom-eul bo-yeot-da.

Tể tướng Hwang Hui đã nêu tấm gương sáng cho toàn thể quan lại nhờ lối sống thanh liêm trong sạch.

sin-sa-im-dang-gwa i-yul-gok-eun hak-mun-gwa ye-sul-ro i-reum-eul tteol-chin jo-seon choe-go-ui mo-ja-i-da.

Shin Saimdang và Yi Yulgok là cặp mẹ con xuất chúng bậc nhất triều Joseon vang danh thiên hạ về học thuật và nghệ thuật.

baek-seong-deul-ui eok-ul-han ha-so-yeon-eul mu-si-ha-neun gwan-ri-neun gyeol-kho jon-gyeong-ba-deul su eop-da.

Vị quan nào phớt lờ coi thường nỗi oan ức khẩn cầu của muôn dân thì không bao giờ được tôn kính.

bak-jeong-hui jeon dae-thong-ryeong-eun jae-im gi-gan gang-ryeok-han gyeong-je gae-bal o-gae-nyeon gye-hoek-eul chu-jin-haet-da.

Cựu Tổng thống Park Chung-hee trong thời gian cầm quyền đã thúc đẩy mạnh mẽ Kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm.

i-sun-sin jang-gun-ui myeong-ryeong-i tteol-eo-ji-ja geo-buk-seon-gwa phan-ok-seon-e-seo il-je-hi jeok-seon-eul hyang-hae ham-pho-reul bal-pho-haet-da.

Khi hiệu lệnh của Tướng quân Yi Sun-sin vang lên, tàu rùa và thuyền Panokseon đồng loạt nổ súng pháo vào tàu địch.

ji-bae-cheung-ui bu-phae-wa ga-hok-han su-thal-ro in-hae guk-ga-ui geun-gan-i geup-gyeok-hi bung-goe-doe-eot-da.

Do sự tham nhũng và bóc lột tàn bạo của tầng lớp thống trị, nền tảng của đất nước đã sụp đổ nhanh chóng.

gong-jik-ja-neun na-ras-il-eul cheo-ri-hal ttae gyeol-kho sa-sa-ro-i haeng-dong-hae-seo-neun an doen-da.

Người làm quan chức khi xử lý việc nước tuyệt đối không được hành động vì tư lợi riêng.

se-jong-dae-wang-eun baek-seong-eul sa-rang-ha-neun ma-eum-eu-ro han-geul-eul man-deu-si-go gwa-hak gi-sul-eul bal-jeon-si-khi-syeot-da.

Vua Sejong Đại đế vì tấm lòng yêu thương bách tính đã sáng tạo nên chữ Hangeul và phát triển khoa học kỹ thuật.

geu-neun sa-so-han yak-sok ha-na-do so-jung-ha-ge yeo-gi-neun sin-ui it-neun in-mul-i-eot-da.

Ông ấy là người trọng chữ tín, luôn nâng niu coi trọng cả một lời hứa nhỏ nhặt nhất.

sin-sa-im-dang-eun ttwi-eo-nan si-wa geu-rim som-ssi-reul ji-nin jo-seon-ui dae-phyo-jeok-in yeo-ryu ye-sul-ga-i-ja eo-jin eo-meo-ni-i-da.

Shin Saimdang là nữ nghệ sĩ tài hoa xuất chúng về thơ văn hội họa, đồng thời là người mẹ hiền đức tiêu biểu thời Joseon.

baek-seong-deul-eul go-tong-seu-reop-ge olg-a-mae-deon bul-hap-ri-han ak-beop-eul cheol-pye-ha-ra-neun sang-so-ga bit-bal-chyeot-da.

Những bản tấu chương dồn dập gửi lên đòi bãi bỏ các đạo luật hà khắc bất công từng trói buộc nhân dân.

heo-jun-eun eo-ui-ro-seo wang-sil-eul chi-ryo-ha-neun dong-si-e min-jung-eul wi-han ui-seo-in dong-ui-bo-gam-eul jip-phil-haet-da.

Heo Jun với tư cách là ngự y vừa chữa bệnh cho hoàng tộc, vừa biên soạn y thư Dongui Bogam phục vụ dân chúng.

ja-sin-ui jal-mot-eul nam-e-ge deop-eo-ssi-u-neun pha-ryeom-chi-han tae-do-e eo-i-ga eop-seot-da.

Tôi cạn lời ngao ngán trước thái độ trơ trẽn đổ lỗi sai của mình lên đầu người khác.

yul-gok i-i-neun je-ja-deul-eul ga-reu-chil ttae eom-gyeok-han gyu-yul-gwa ye-jeol-eul gang-jo-haet-da.

Yulgok Yi I khi dạy dỗ học trò luôn nhấn mạnh kỷ luật nghiêm khắc và lễ nghi phép tắc.

yeok-sa-jeok in-mul-e dae-han hu-se-ui pyeong-ga-neun gong-gwa sa-e tta-ra keu-ge eot-gal-li-gi-do han-da.

Đánh giá của hậu thế về các nhân vật lịch sử đôi khi rất trái ngược nhau tùy vào công và tội.

jip-hyeon-jeon hak-ja-deul-eun bam-i gip-do-rok hak-mun yeon-gu-wa han-geul chang-je jak-eop-e yeol-jung-haet-da.

Các học sĩ ở Tập Hiền Điện say sưa nghiên cứu học thuật và sáng chế Hangeul thấu tận đêm khuya.

geo-mun-go-ui ul-lim-thong-eun gyeol-i got-go so-ri-ga malg-ge ul-li-neun o-rae-doen o-dong-na-mu-ro man-deun-da.

Hộp cộng hưởng của đàn Geomungo được chế tác từ gỗ cây ngô đồng lâu năm có vân thẳng và âm vang thanh khiết.

se-jong-dae-wang-eun sin-bun-e gu-ae-bat-ji an-ko yu-neung-han in-jae-deul-eul dae-geo deung-yong-ha-syeot-da.

Vua Sejong Đại đế đã cất nhắc đông đảo các nhân tài giỏi giang mà không câu nệ thân phận xuất thân.

im-jin-wae-ran dang-si ba-da-e-seo yeon-jeon-yeon-seung-eul geo-dun jang-su-neun i-sun-sin-i yu-il-haet-da.

Trong cuộc chiến Nhâm Thìn Oa Loạn, vị tướng duy nhất bách chiến bách thắng trên biển chính là Yi Sun-sin.

won-chik-eul ji-khi-doe sang-hwang-e mat-chwo yung-tong-seong it-ge dae-cheo-ha-neun ji-hye-ga phil-yo-ha-da.

Cần có sự khôn ngoan biết tuân thủ nguyên tắc nhưng vẫn linh hoạt ứng biến phù hợp với hoàn cảnh.

seu-seung-nim-ui gip-eun ga-reu-chim-gwa eun-hye-neun pyeong-saeng dong-an ij-eul su eop-da.

Lời dạy dỗ sâu sắc và ân huệ to lớn của người thầy là điều cả đời không thể nào quên.

i-sun-sin jang-gun-eun se-gye hae-jeon-sa-e gil-i nam-eul hak-ik-jin jeon-beop-eu-ro wae-gun-eul dae-pha-haet-da.

Tướng quân Yi Sun-sin đã đánh tan quân địch bằng chiến thuật trận cánh hạc lưu danh trong lịch sử hải chiến thế giới.

i-yul-gok-eun sim-man yang-byeong-seol-eul ju-jang-ha-myeo na-ra-ui wi-gi-reul mi-ri dae-bi-ha-go-ja haet-deon wi-dae-han sa-sang-ga-i-da.

Yi Yulgok là nhà tư tưởng vĩ đại từng đề xuất thuyết nuôi mười vạn quân nhằm chuẩn bị trước cho nguy cơ của đất nước.

gan-sin-bae-deul-eun ja-sin-ui jal-mot-eul gam-chu-ryeo-go dong-ryo-ui sa-so-han sil-su-reul wang-e-ge il-leo-ba-chyeot-da.

Những kẻ gian thần mách lẻo với vua lỗi nhỏ của đồng nghiệp để che giấu tội lỗi của chính mình.

eo-meo-ni-neun ja-sik-deul-ui hak-eop-gwa in-seong gyo-yuk-eul wi-hae eon-je-na ja-sang-ha-ge ji-do-hae ju-syeot-da.

Người mẹ luôn ân cần chỉ bảo chu đáo để rèn luyện nhân cách và việc học hành của các con.

se-jong-dae-wang-ui hun-min-jeong-eum chang-je-neun gi-deuk-gwon yang-ban sa-dae-bu-deul-ui geo-sen jang-ae-wa ban-dae-e bu-dit-hyeot-da.

Việc sáng tạo chữ Hunminjeongeum của Vua Sejong từng va phải những trở ngại và phản đối dữ dội từ giới quý tộc.

jeon-ra-jwa-su-sa-ro bu-im-han i-sun-sin-eun geo-buk-seon-eul geon-jo-ha-myeo wae-jeok-ui chim-ryak-e cheol-jeo-hi dae-bi-haet-da.

Nhậm chức Toàn La Tả Thủy Sứ, Yi Sun-sin đã đóng tàu rùa và chuẩn bị chu đáo để đối phó giặc ngoại xâm.

geo-buk-seon-eun cheol-gap-eul du-reu-go sa-bang-eu-ro pho-reul ssol su it-do-rok seol-gye-doen se-gye choe-cho-ui dol-gyeok jeon-ham-i-da.

Tàu rùa là chiến hạm xung kích bọc sắt đầu tiên trên thế giới được thiết kế để bắn đại bác bốn hướng.

ji-hye-ro-un gun-ju-neun sin-ha-deul-gwa jeong-gi-jeok-in hak-mun tho-ron-eul yeol-eo guk-jeong-eul non-ui-haet-da.

Vị minh quân thường tổ chức các buổi đàm luận học thuật định kỳ cùng các quan để bàn việc triều chính.

hwang-hui jeong-seung-eun se-jong-dae-wang-eul bo-jwa-ha-yeo thae-pyeong-seong-dae-reul i-ruk-ha-neun de gyeol-jeong-jeok-in gong-heon-eul haet-da.

Tể tướng Hwang Hui đã phò tá Vua Sejong Đại đế lập công lớn mang lại thời kỳ thái bình thịnh trị.

jo-seon-ui yu-hak-ja-deul-eun geot-chi-re-bo-da-neun ma-eum-ui su-yang-gwa do-deok-jeok sil-cheon-eul jung-si-haet-da.

Các học giả Nho gia thời Joseon coi trọng việc tu tâm dưỡng tính và thực hành đạo đức hơn là vẻ hào nhoáng bên ngoài.

sae-ro-un guk-wang-i jeuk-wi-ha-ja na-ra an-pakk-e dae-sa-myeon-ryeong-eul nae-ri-go seon-jeong-eul be-phul-eot-da.

Ngay khi vị quốc vương mới lên ngôi, ngài đã ban lệnh đại xá khắp thiên hạ và thi hành nền chính trị nhân từ.

han-guk-ui ji-phye-e-neun se-jong-dae-wang, i-hwang, i-i, sin-sa-im-dang deung wi-dae-han yeok-sa-jeok in-mul-deul-ui cho-sang-hwa-ga dam-gyeo it-da.

Trên các tờ tiền giấy của Hàn Quốc in hình chân dung các nhân vật lịch sử vĩ đại như Vua Sejong, Yi Hwang, Yi I, Shin Saimdang.

geu-nyeo-neun bok-jap-han jip-an mun-je-wa gal-deung-eul ji-hye-rop-ge hae-gyeol-ha-yeo hwa-mok-eul ji-kyeo naet-da.

Bà đã xử lý các mâu thuẫn phức tạp trong gia đình một cách khôn ngoan để giữ gìn hòa khí êm ấm.

jeon-jaeng-theo-e-seo ttwi-eo-nan ji-hwi-gwan-ui phan-dan ha-na-ga su-man-eun gun-sa-deul-ui mok-sum-eul sal-lin-da.

Nơi chiến trường, chỉ một quyết định sáng suốt của người chỉ huy tài ba có thể cứu mạng vô số binh lính.

geu-neun jik-sok-sang-gwan-ui bu-dang-han myeong-ryeong-e gul-ha-ji an-ko ba-reun so-ri-reul a-kki-ji an-at-da.

Ông không khuất phục trước mệnh lệnh phi lý của cấp trên trực tiếp mà thẳng thắn can gián.

i-sip-sam-jeon i-sip-sam-seung mu-phae-ra-neun bul-phae-ui sin-hwa-neun se-gye hae-jeon-sa-e-seo yu-rye-eop-neun jin-gi-rok-i-da.

Huyền thoại bất bại 23 trận toàn thắng là một kỷ lục hiếm có vô tiền khoáng hậu trong lịch sử hải chiến thế giới.

a-gun-eun jeok-ui jin-yeong-eul gi-seup gong-gyeok-ha-yeo hon-ran-e ppa-tteu-ryeot-da.

Quân ta đã tập kích bất ngờ vào doanh trại của địch khiến chúng rơi vào cảnh hỗn loạn.

se-jong-dae-wang-eun jip-hyeon-jeon-eul seol-chi-ha-yeo jeolm-go yu-neung-han hak-ja-deul-eul yuk-seong-ha-go mun-hwa-reul kkot-phi-u-syeot-da.

Vua Sejong Đại đế đã lập ra Tập Hiền Điện để đào tạo các học giả trẻ tài năng và làm nở rộ nền văn hóa.

eo-ryeo-un yeok-gyeong sok-e-seo-do na-ra-reul gu-ha-get-da-neun gut-eun ui-ji-reul ga-seum-e phum-eot-da.

Ngay giữa nghịch cảnh gian nan, ông vẫn ôm ấp trong tim ý chí sắt đá quyết tâm cứu nước.

hwang-hui jeong-seung-eun jip-an ha-nyeo-deul-ui da-thum-e-do gwi-reul gi-ul-i-myeo in-ja-ha-ge tha-i-reu-syeot-da.

Tể tướng Hwang Hui lắng nghe cả những xích mích của các a hoàn hầu gái trong nhà và nhân từ khuyên giải.

nam-ui in-gyeok-eul ham-bu-ro kkak-a-nae-ri-geo-na heom-dam-hae-seo-neun an doen-da.

Không được tùy tiện hạ thấp nhân phẩm người khác hay buông lời nói xấu sau lưng.

hwang-hui-neun cheong-ryeom-gyeol-baek-gwa neo-geu-ro-un in-pum-eu-ro baek-seong-deul-ui jon-gyeong-eul han mom-e ba-deun myeong-jae-sang-i-da.

Hwang Hui là vị danh tể tướng nhận được trọn vẹn sự kính yêu của bách tính nhờ đức thanh liêm và lòng nhân hậu.

geu-neun pyeong-saeng dong-an na-ra-ui bu-gang-gwa hu-hak yang-seong-e on him-eul sseot-da.

Cả cuộc đời ông đã dốc hết tâm lực vào việc xây dựng đất nước giàu mạnh và đào tạo thế hệ đi sau.