Từ vựng tiếng Hàn Seoul 5B · Bài 11 · Phần 1

yeok-sa-jeok sa-sil-eul da-rul ttae 'man-yak geu-reoh-ge doe-ji an-at-da-myeon'-i-ra-go ga-jeong-hae bo-neun geos-eun heung-mi-rop-da.

Khi tiếp cận sự thật lịch sử, giả định 'nếu như chuyện đó đã không xảy ra' là một điều vô cùng thú vị.

sam-guk si-dae han-ban-do-ui se na-ra-neun ju-byeon gang-dae-guk-deul-gwa chi-yeol-ha-ge oe-gyo-jeon-eul pyeol-chyeot-da.

Thời kỳ Tam Quốc, ba quốc gia trên bán đảo Triều Tiên đã cạnh tranh ngoại giao quyết liệt với các cường quốc xung quanh.

dan-gun-wang-geom-eun gi-won-jeon i-cheon-sam-baek-sam-sip-sam-nyeon-e han-guk choe-cho-ui guk-ga-in go-jo-seon-eul geon-guk-haet-da.

Dangun Wanggeom đã lập nên Cổ Triều Tiên - quốc gia đầu tiên của Hàn Quốc vào năm 2333 trước Công nguyên.

go-gu-ryeo-neun gwang-gae-tho-dae-wang si-jeol man-ju beol-phan-kka-ji yeong-tho-reul neolp-hin gang-ryeok-han guk-ga-yeot-da.

Goguryeo là một quốc gia hùng mạnh từng mở rộng bờ cõi tới tận thảo nguyên Mãn Châu dưới thời Vua Gwanggaeto Đại đế.

go-ryeo-neun kho-ri-a(Korea)-ra-neun i-reum-eu-ro seo-yang se-gye-e neol-ri al-ryeo-jyeot-da.

Goryeo được biết đến rộng rãi ở thế giới phương Tây qua cái tên 'Korea'.

go-jo-seon-eun han-min-jok yeok-sa-ui si-jak-eul al-li-neun choe-cho-ui go-dae guk-ga-i-da.

Cổ Triều Tiên là nhà nước cổ đại đầu tiên đánh dấu sự khởi đầu của lịch sử dân tộc Hàn.

han-gang yu-yeok-ui pyeong-ya-neun nong-sa-ga jal-doe-eo sam-guk si-dae-ui dae-phyo-jeok-in gok-chang ji-dae-yeot-da.

Đồng bằng lưu vực sông Hàn thuận lợi nông nghiệp nên là vựa lúa tiêu biểu thời kỳ Tam Quốc.

han-ja-neun go-dae dong-a-si-a guk-ga-deul sa-i-e-seo oe-gyo-wa hak-mun-ui gong-yong-eo-ro sseu-yeot-da.

Chữ Hán từng được dùng làm ngôn ngữ chung cho ngoại giao và học thuật giữa các nước Đông Á cổ đại.

han-gang-eul cha-ji-han na-ra-ga han-ban-do-ui phae-gwon-eul jwi-eot-da-neun yeok-sa-jeok gong-tong-jeom-i it-da.

Có một điểm chung lịch sử là quốc gia nào chiếm được sông Hàn thì nắm được quyền bá chủ bán đảo Triều Tiên.

go-ryeo gwang-jong ttae cheo-eum do-ip-doen gwa-geo je-do-neun neung-ryeok it-neun in-jae-reul deung-yong-ha-neun gi-ban-i doe-eot-da.

Chế độ khoa cử được áp dụng lần đầu dưới thời Vua Gwangjong triều Goryeo đã tạo nền tảng tuyển dụng nhân tài thực lực.

han-gang-eun seo-hae-ro tong-ha-neun ba-dat-gil-ui jung-yo-han gwan-mun yeok-hal-eul haet-da.

Sông Hàn đóng vai trò là cửa ngõ chiến lược quan trọng trên tuyến đường biển thông ra Hoàng Hải.

baek-je-neun ba-dat-gil-ui tong-hae jung-guk mit il-bon-gwa hwal-bal-ha-ge mun-hwa-wa mul-ja-reul gyo-ryu-haet-da.

Baekje đã giao lưu văn hóa và vật phẩm sôi nổi với Trung Quốc và Nhật Bản qua đường biển.

bi-ok-han tho-ji-wa phung-bu-han in-gu-reul hwak-bo-ha-myeon-seo sin-ra-ui guk-ryeok-i geup-gyeok-hi sin-jang-doe-eot-da.

Nắm giữ đất đai màu mỡ và dân số dồi dào, tiềm lực quốc gia của Silla đã tăng trưởng nhảy vọt.

cheol-gi mun-hwa-ga bo-geup-doe-myeon-seo nong-eop saeng-san-ryeok-i geup-sok-hi hyang-sang-doe-eot-da.

Khi văn hóa đồ sắt được phổ biến, năng suất sản xuất nông nghiệp đã nâng cao nhanh chóng.

gang ju-byeon-ui gi-reum-jin pyeong-ya-neun hae-ma-da phung-seong-han gok-sik-eul saeng-san-hae naet-da.

Đồng bằng màu mỡ ven sông năm nào cũng sản sinh ra mùa màng bội thu.

go-gu-ryeo jang-su-wang-eun pyeong-yang-eu-ro cheon-do-han hu jeok-geuk-jeok-in nam-jin jeong-chaek-eul chu-jin-haet-da.

Vua Jangsu triều Goguryeo sau khi dời đô về Bình Nhưỡng đã xúc tiến chính sách tích cực tiến xuống phía Nam.

sam-guk-eun han-gang yu-yeok-eul cha-ji-ha-gi wi-hae su-baek nyeon dong-an chi-yeol-han da-thum-eul beol-yeot-da.

Ba nước Tam Quốc đã xảy ra tranh giành khốc liệt suốt hàng trăm năm để chiếm lấy lưu vực sông Hàn.

dae-dong-gang yu-yeok-eun go-jo-seon-ui jung-sim-ji-i-ja go-gu-ryeo-ui ju-yo geo-jeom-i-eot-da.

Lưu vực sông Daedong là trung tâm của Cổ Triều Tiên và là cứ điểm trọng yếu của Goguryeo.

go-gu-ryeo-neun su-na-ra-wa dang-na-ra-ui dae-gyu-mo chim-ryak-e mat-seo kkeut-kka-ji yong-gam-ha-ge dae-hang-haet-da.

Goguryeo đã dũng cảm chống trả đến cùng trước những cuộc xâm lăng quy mô lớn của nhà Tùy và nhà Đường.

han-guk mun-hwa-neun oe-rae mun-hwa-reul su-yong-ha-myeon-seo-do go-yu-ui dok-ja-seong-eul ji-kyeo wat-da.

Văn hóa Hàn Quốc vừa tiếp thu văn hóa ngoại lai nhưng vẫn gìn giữ trọn vẹn bản sắc độc lập riêng biệt.

go-gu-ryeo-ui gwang-dae-han yeong-tho-neun han-ban-do buk-bu-ppun-man a-ni-ra man-ju il-dae-kka-ji ppeod-eo it-seot-da.

Lãnh thổ rộng lớn của Goguryeo không chỉ nằm ở phía bắc bán đảo mà còn trải dài ra khắp vùng Mãn Châu.

nae-bu bun-yeol-gwa oe-se-ui chim-ryak-eu-ro in-hae o-raen yeok-sa-reul ja-rang-ha-deon wang-jo-ga myeol-mang-haet-da.

Do chia rẽ nội bộ và ngoại xâm, triều đại có bề dày lịch sử lâu đời đã đi đến diệt vong.

in-ryu-ui go-dae mun-myeong-eun dae-bu-bun keun gang yu-yeok-e-seo thae-dong-ha-go beon-yeong-haet-da.

Các nền văn minh cổ đại của nhân loại phần lớn đều phôi thai và hưng thịnh bên lưu vực những con sông lớn.

gang-eul tong-han su-sang un-song deok-bun-e sang-eop-gwa gyo-yeok-i bi-yak-jeok-eu-ro bal-dal-haet-da.

Nhờ vận tải đường thủy qua sông, thương nghiệp và giao thương mậu dịch đã phát triển vượt bậc.

baek-je-neun on-jo-wang-i han-gang yu-yeok-ui wi-rye-seong-e do-eup-eul jeong-ha-go se-un na-ra-i-da.

Baekje là đất nước do Vua Onjo định đô tại thành Wiryeseong bên bờ sông Hàn lập nên.

dang-si sin-ra-neun sam-guk jung guk-ryeok-i ga-jang yak-han jak-eun na-ra-e bul-gwa-haet-da.

Khi đó Silla chỉ vẻn vẹn là một nước nhỏ có tiềm lực yếu nhất trong Tam Quốc.

sam-guk si-dae-neun go-gu-ryeo, baek-je, sin-ra se na-ra-ga han-ban-do-ui phae-gwon-eul da-thu-deon si-gi-i-da.

Thời kỳ Tam Quốc là giai đoạn ba nước Goguryeo, Baekje, Silla tranh giành quyền bá chủ bán đảo Triều Tiên.

han-gang sang-ryu-ui malg-go kkae-kkeut-han mul-eun ha-ryu-ro heu-reu-myeo geo-dae-han mul-jul-gi-reul i-run-da.

Dòng nước thanh trong ở thượng lưu sông Hàn chảy về hạ lưu tạo thành dòng chảy khổng lồ.

jung-ang jip-gwon-jeok-in thong-chi che-je-ga seong-rip-doe-myeon-seo wang-gwon-i keu-ge gang-hwa-doe-eot-da.

Khi thể chế cai trị tập quyền trung ương được thiết lập, vương quyền đã được củng cố mạnh mẽ.

han-gang yu-yeok-eul sin-ra-e ppae-as-gin hu baek-je-neun jeom-cha guk-ryeok-i soe-thoe-ha-gi si-jak-haet-da.

Sau khi mất lưu vực sông Hàn vào tay Silla, tiềm lực của Baekje bắt đầu dần suy thoái.

han-gang-eun sa-gye-jeol nae-nae phung-bu-han su-ryang-eul ja-rang-ha-yeo nong-eop-gwa yong-su gong-geup-e yu-ri-haet-da.

Sông Hàn sở hữu lượng nước dồi dào suốt bốn mùa nên rất thuận lợi cho nông nghiệp và cấp nước sinh hoạt.

do-ro-mang-i bal-dal-ha-gi jeon go-dae sa-hoe-e-seo-neun su-sang gyo-tong-i ga-jang hyo-yul-jeok-in i-dong su-dan-i-eot-da.

Trước khi mạng lưới đường bộ phát triển, giao thông thủy là phương tiện di chuyển hiệu quả nhất thời cổ đại.

sin-ra-neun sam-guk jung ga-jang neut-ge bal-jeon-haet-eu-na gyeol-guk han-ban-do choe-cho-ui sam-guk-thong-il-eul i-ru-eot-da.

Silla phát triển muộn nhất trong Tam Quốc nhưng rốt cuộc đã lập nên kỳ tích thống nhất Tam Quốc đầu tiên trên bán đảo.

i yeong-hwa-neun sam-guk si-dae jang-gun-ui mok-sum-eul geon gu-guk gyeol-dan-eul ba-thang-eu-ro han sil-hwa-i-da.

Bộ phim này là câu chuyện có thật về quyết định xả thân cứu quốc của một vị tướng thời Tam Quốc.

yak-so-guk-i-eot-deon sin-ra-neun ttwi-eo-nan oe-gyo-sul-gwa gyeol-dan-ryeok-eu-ro nan-guk-eul geuk-bok-haet-da.

Từng là một tiểu quốc yếu thế, Silla đã vượt qua thế cục cam go bằng thuật ngoại giao tài tình và sự quyết đoán.

oe-se-ui chim-ryak sok-e-seo-do baek-seong-deul-eun du-ryeo-um-eul eok-nu-reu-go gyeol-sa hang-jeon-haet-da.

Trước ngoại xâm, bách tính đã kìm nén nỗi sợ hãi và quyết tử chiến đấu đến cùng.

han-gang-ui gub-i-chi-neun mul-jul-gi-ma-da sam-guk si-dae-ui chi-yeol-han yeok-sa-wa jeon-seol-i eolk-hyeo it-da.

Mỗi khúc quanh của dòng sông Hàn đều đan xen những truyền thuyết và trang sử khốc liệt thời Tam Quốc.

gyo-gwa-seo bu-rok-e sil-lin yeok-sa yeon-phyo-reul bo-myeo gak wang-jo-ui heung-mang-seong-soe-reul han-nun-e jeong-ri-haet-da.

Xem bảng niên biểu lịch sử ở phụ lục sách giáo khoa, tôi tổng hợp được sự hưng thịnh suy tàn của các vương triều.

sam-guk-ui wang-deul-eun guk-ga-ui saeng-jon-gwa beon-yeong-eul wi-hae yeong-tho hwak-jang-e chong-ryeok-eul gi-ul-yeot-da.

Các vị vua thời Tam Quốc dốc toàn lực mở mang bờ cõi vì sự tồn vong và phồn thịnh của đất nước.

han-gang yu-yeok-eun gi-hu-ga on-hwa-ha-yeo sa-ram-i sal-go nong-sa-jit-gi-e choe-jeok-ui hwan-gyeong-i-eot-da.

Lưu vực sông Hàn có khí hậu ôn hòa nên là môi trường lý tưởng nhất để con người sinh sống và canh tác.

buk-jjok go-gu-ryeo-ui gang-ryeok-han gun-sa-ryeok-eun baek-je-wa sin-ra-e kheo-da-ran an-bo wi-hyeop-i-eot-da.

Sức mạnh quân sự hùng hậu của Goguryeo ở phương Bắc là mối đe dọa an ninh lớn đối với Baekje và Silla.

han-gang yu-yeok-eun ji-ri-jeok-eu-ro han-ban-do-ui jung-sim-e wi-chi-ha-yeo gun-sa-jeok yo-chung-ji-yeot-da.

Lưu vực sông Hàn về mặt địa lý nằm ở trung tâm bán đảo nên là yết hầu quân sự hiểm yếu.

sin-ra-neun thong-il i-hu go-gu-ryeo-wa baek-je-ui mun-hwa-reul pho-yong-ha-yeo ha-na-ro yung-hap-haet-da.

Sau khi thống nhất, Silla đã bao dung và dung hợp nền văn hóa của Goguryeo và Baekje thành một thể thống nhất.

han-gang-eul jeom-ryeong-ham-eu-ro-sseo eot-neun gyeong-je-jeok, gun-sa-jeok i-jeom-eun sil-ro mak-dae-haet-da.

Những ưu thế kinh tế và quân sự có được từ việc kiểm soát sông Hàn quả thực vô cùng to lớn.

geun-dae i-hu han-gang ju-byeon-eul jung-sim-eu-ro sang-eop ja-bon-i chuk-jeok-doe-myeo gyeong-je bal-jeon-ui tho-dae-ga ma-ryeon-doe-eot-da.

Từ thời cận đại, nguồn vốn thương mại tích lũy ven sông Hàn đã tạo lập nền móng phát triển kinh tế.

sam-guk si-dae-e jung-guk-eu-ro-bu-teo bul-gyo-wa yu-hak-i han-ban-do-e jeon-rae-doe-eot-da.

Vào thời Tam Quốc, Phật giáo và Nho học từ Trung Quốc đã được truyền bá vào bán đảo Triều Tiên.

baek-je-neun u-su-han bul-gyo mi-sul-gwa han-ja mun-hwa-reul il-bon-e neol-ri jeon-pha-haet-da.

Baekje đã truyền bá rộng rãi nghệ thuật Phật giáo tinh xảo và văn hóa chữ Hán sang Nhật Bản.

i-seong-gye-neun han-yang-eul do-eup-eu-ro jeong-ha-go o-baek-nyeon yeok-sa-ui jo-seon wang-jo-reul yeol-eot-da.

Lee Seong-gye định đô tại Hanyang và mở ra vương triều Joseon với bề dày 500 năm lịch sử.

han-gang yu-yeok-ui tong-je-gwon-eul ppae-as-gin guk-ga-neun jeong-guk-ui ju-do-gwon-eul ilg-ko su-se-e mol-lyeot-da.

Quốc gia đánh mất quyền kiểm soát sông Hàn sẽ mất đi quyền chủ động chính cục và rơi vào thế phòng thủ.

jeon-jaeng-e-seo seung-ri-ha-ryeo-myeon dan-sun-han mu-ryeok-ppun-man a-ni-ra ttwi-eo-nan ji-neung-gwa jeon-ryak-i phil-yo-ha-da.

Để chiến thắng trong chiến tranh cần có sự mưu trí và chiến lược tài tình chứ không chỉ đơn thuần là vũ lực.

han-gang-ui yeo-reo ji-ryu-deul-eun han-ban-do jung-bu nae-ryuk got-got-eul geo-mi-jul-cheo-reom yeon-gyeol-haet-da.

Nhiều nhánh sông của sông Hàn đã kết nối khắp các vùng nội địa miền Trung bán đảo như mạng nhện.

han-gang-eun han-ban-do-ui jung-sim-bu-e wi-chi-han ttwi-eo-nan ji-ri-jeok i-jeom-eul ja-rang-han-da.

Sông Hàn tự hào với ưu thế địa lý vượt trội khi nằm ở vị trí trung tâm của bán đảo Triều Tiên.

o-se-gi go-gu-ryeo-neun jang-su-wang-ui nam-jin-eu-ro han-gang yu-yeok-eul wan-byeok-hi ji-bae-haet-da.

Vào thế kỷ thứ 5, Goguryeo đã thống trị hoàn toàn lưu vực sông Hàn nhờ chiến lược nam tiến của Vua Jangsu.

yeok-sa-hak-ja-deul-eun han-gang hwak-bo-ga sam-guk-thong-il-ui gyeol-jeong-jeok yeol-soe-yeoss-eum-eul ji-jeok-han-da.

Các nhà sử học chỉ ra rằng việc kiểm soát sông Hàn chính là chìa khóa quyết định dẫn đến việc thống nhất Tam Quốc.

jo-seon-ui thae-jo-neun gae-gyeong-e-seo han-yang-eu-ro cheon-do-ha-yeo sae-ro-un guk-ga-ui gi-theul-eul da-jyeot-da.

Thái Tổ triều Joseon đã dời đô từ Gaegyeong về Hanyang để xây đắp nền móng cho quốc gia mới.

cheol-gi mun-hwa-ui do-ip-eun gang-ryeok-han mu-gi-wa nong-gi-gu je-jak-eu-ro i-eo-jyeo keun sa-hoe byeon-hwa-reul na-at-da.

Việc du nhập đồ sắt dẫn tới sản xuất vũ khí và nông cụ uy lực, tạo ra biến chuyển xã hội to lớn.

sam-guk-eun yul-ryeong-eul ban-pho-ha-yeo guk-ga che-je-reul jeong-bi-ha-go beop-chi-reul hwak-rip-haet-da.

Tam Quốc đã ban bố luật lệnh để chỉnh đốn thể chế quốc gia và xác lập nền pháp trị.

sin-ra-neun dang-na-ra-wa-ui dong-maeng-eul jeok-geuk chu-jin-ha-yeo sam-guk-thong-il-ui bal-phan-eul ma-ryeon-haet-da.

Silla tích cực xúc tiến liên minh với nhà Đường để tạo bàn đạp cho công cuộc thống nhất Tam Quốc.

yeong-tho hwak-jang-eul dul-leo-ssa-go guk-gyeong ji-dae-e-seo sam-guk gan-ui gun-sa-jeok chung-dol-i kkeun-i-ji an-at-da.

Xung quanh việc bành trướng lãnh thổ, xung đột quân sự giữa Tam Quốc ở vùng biên giới không bao giờ dứt.

go-gu-ryeo-neun su-na-ra-ui baek-man dae-gun chim-ip-eul sal-su-e-seo sal-su-dae-cheop-eu-ro wan-byeok-hi mul-ri-chyeot-da.

Goguryeo đã đánh lui hoàn toàn cuộc xâm lăng của triệu quân nhà Tùy qua trận đại thắng Salsu.

yuk-baek-chil-sip-yuk-nyeon sin-ra-neun dang-na-ra se-ryeok-eul mol-a-nae-go dae-dong-gang i-nam-ui sam-guk-thong-il-eul wan-su-haet-da.

Năm 676 Silla quét sạch thế lực nhà Đường và hoàn thành sự nghiệp thống nhất Tam Quốc ở phía nam sông Daedong.

han-gang ha-ryu-neun seo-hae ba-da-ro i-eo-jyeo go-dae-bu-theo hae-sang mu-yeok-ui geo-jeom-eu-ro beon-yeong-haet-da.

Hạ lưu sông Hàn nối liền với Hoàng Hải nên từ thời cổ đại đã hưng thịnh như một cứ điểm mậu dịch hàng hải.

han-min-jok-eun su-man-eun oe-se-ui chim-ryak sok-e-seo-do kkeun-jil-gin saeng-myeong-ryeok-eu-ro jeong-che-seong-eul ji-kyeo wat-da.

Dân tộc Hàn vẫn gìn giữ được bản sắc của mình bằng sức sống dẻo dai qua biết bao cuộc xâm lăng ngoại bang.

han-ban-do-neun dae-ryuk-gwa hae-yang-eul it-neun ji-jeong-hak-jeok yo-chung-ji-e wi-chi-hae it-da.

Bán đảo Triều Tiên nằm ở vị trí địa chính trị hiểm yếu kết nối giữa đại lục và biển cả.

han-ban-do-ui han-bok-phan-eul ga-ro-ji-reu-neun han-gang-eun min-jok yeok-sa-ui jeot-jul-i-da.

Chảy ngang qua chính giữa trung tâm bán đảo Triều Tiên, sông Hàn là dòng sữa mẹ nuôi dưỡng lịch sử dân tộc.

jo-seon wang-jo-neun phung-su-ji-ri-sang gil-ji-ro kkop-hi-neun han-yang-e do-eup-eul jeong-haet-da.

Vương triều Joseon đã định đô tại Hanyang - nơi được xem là mảnh đất đắc địa theo phong thủy.

sin-ra-neun han-gang yu-yeok-eul cha-ji-ham-eu-ro-sseo dang-na-ra-wa jik-jeop tong-ha-neun hae-ro-reul hwak-bo-haet-da.

Bằng việc kiểm soát lưu vực sông Hàn, Silla đã mở được hải lộ trực tiếp thông thương với nhà Đường.

han-gang-ui phu-reun mul-jul-gi-neun ji-nan su-cheon nyeon-gan han-ban-do wang-jo-deul-ui heung-mang-seong-soe-reul muk-muk-hi ji-kyeo-bo-at-da.

Dòng nước biếc sông Hàn đã lặng lẽ chứng kiến sự thăng trầm hưng phế của các vương triều trên bán đảo suốt hàng ngàn năm qua.