Integrallashgan koreys tili grammatikasi – Oʻrta 4 (중급 4)
“Integrallashgan koreys tili” darsligi boʻyicha Oʻrta 4 darajasidagi 46 ta qoida (15 dars): orttirma nisbat (사동), majhul nisbat (피동), qisqargan oʻzlashtirma gap (-대요, -래요, -재요, -냬요), xotira shakllari (-던, -았/었던, -더라고요) va murakkab mulohaza hamda qiyos qoliplari.
1-dars: 근황 – Soʻnggi holat3 grammatik qoidalar
-나 보다 / -(으)ㄴ가 보다 xulosa, -다고요? qayta tasdiqlash va 에 따라(서) bogʻliqlik.
- V + -나 보다 / A + -(으)ㄴ가 보다V + -na boda / A + -(eu)nga boda#01V + -나 보다 / A + -(으)ㄴ가 보다 – Shekilli / chamasi (xulosa)shekilli; menimcha; chamasi
- -다고요? / -(으)냐고요? / -자고요? / -(으)라고요?-dagoyo? / -(eu)nyagoyo? / -jagoyo? / -(eu)ragoyo?#02-다고요? / -(으)냐고요? – Qayta soʻrash va taʼkidlash ('…dedingizmi? / …dedim-ku!')…dedingizmi?; …dedim-ku!
- N + 에 따라(서) / V + -는지에 따라N + e ttara(seo) / V + -neunjie ttara#03N + 에 따라(서) / V + -는지에 따라 – …ga qarab / …ga muvofiq…ga qarab; …ga koʻra; …ga muvofiq
2-dars: 외국 생활 – Chet eldagi hayot4 grammatik qoidalar
-잖아요 umumiy bilim, -자마자 darhol ketma-ketlik, 사동사 leksik orttirma va -게 하다 tasviriy orttirma.
- V/A + -잖아요V/A + -janayo#04V/A + -잖아요 – …-ku / bilasiz-kubilasiz-ku; axir; …-ku
- V + -자마자V + -jamaja#05V + -자마자 – …ishi bilanoq…ishi bilanoq; darhol keyin; aynan …gan payt
- 사동사 (-이/히/리/기/우/구/추-)Sadongsa (-i/hi/ri/gi/u/gu/chu-)#06사동사 (-이/히/리/기/우/추-) – Leksik orttirma feʼllar…tirmoq; ovqatlantirmoq/kiydirmoq/oʻtqazmoq/tushirmoq…
- V/A + -게 하다V/A + -ge hada#07V/A + -게 하다 – …ishga majbur qilmoq / ruxsat bermoq (tasviriy orttirma)kimnidir …ishga majbur qilmoq / topshirmoq / ruxsat bermoq
3-dars: 초대와 방문 – Taklif va mehmondorchilik3 grammatik qoidalar
-던 tugallanmagan xotira aniqlovchisi, -았/었던 tugallangan xotira aniqlovchisi va -아/어하다 ruhiy feʼl qoʻshimchasi.
- V/A + -던 + NV/A + -deon + N#08V/A + -던 + N – Xotira aniqlovchisi (odat / tugallanmagan oʻtmish)ilgari …adigan N; chala qolgan N
- V/A + -았/었던 + NV/A + -at/eotdeon + N#09V/A + -았/었던 + N – Tugagan oʻtmish xotira aniqlovchisibir vaqtlar boʻlgan / qilingan N (oʻtmishda tugagan)
- A + -아/어하다A + -a/eohada#10A + -아/어하다 – Hissiyot sifatlarini feʼlga aylantirishHis qilmoq / koʻrsatmoq (uchinchi shaxs ega uchun)
4-dars: 공연과 감상 – Tomosha va taassurot2 grammatik qoidalar
Qisqargan oʻzlashtirma darak -ㄴ/는대요, -대요, (이)래요 va buyruq/taklif/soʻroq -(으)래요, -재요, -냬요.
- V + -ㄴ/는대요, A + -대요, N + (이)래요V + -n/neundaeyo, A + -daeyo, N + (i)raeyo#11V + -ㄴ/는대요 / A + -대요 / N + (이)래요 – …ekan (qisqargan oʻzlashtirma gap)…deb eshitdim; …ekan deyishadi
- V + -(으)래요 / -재요 / -냬요V + -(eu)raeyo / -jaeyo / -nyaeyo#12V + -(으)래요 / -재요 / -냬요 – Qisqargan oʻzlashtirma buyruq, taklif va soʻroq…ing deyishdi (-(으)래요); …aylik deyishdi (-재요); …mi deb soʻrashdi (-냬요)
5-dars: 집안일 – Uy yumushlari4 grammatik qoidalar
-아/어야 zarur shart, -아/어 놓다 natija holati, -아/어 두다 tayyorlab qoʻyish va -는지/-(으)ㄴ지 알다/모르다 ichki savollar.
- V/A + -아/어야(지/만)V/A + -a/eoya(ji/man)#13V/A + -아/어야(지/만) – …sagina… / avval …ish kerakki…faqat …sa; faqat …ganda; avval …ish kerakki…
- V + -아/어 놓다V + -a/eo nota#14V + -아/어 놓다 – Oldindan qilib, natijani saqlab qoʻymoqBiror ishni oldindan qilib, shu holatda qoldirmoq
- V + -아/어 두다V + -a/eo duda#15V + -아/어 두다 – Keyinchalik uchun qilib qoʻymoqOldindan qilib, kelajakda foydalanish uchun saqlamoq
- V + -는지 / A + -(으)ㄴ지 알다/모르다V + -neunji / A + -(eu)nji alda/moreuda#16V + -는지 / A + -(으)ㄴ지 알다/모르다 – …mi bilmoq / bilmaslik (ichki savol)kim, qayerda, qachon, qanday yoki …mi ekanini bilmoq / bilmaslik
6-dars: 사건과 사고 – Hodisa va baxtsiz hodisalar3 grammatik qoidalar
피동사 (-이/히/리/기-) leksik majhul nisbat, -아/어지다 tasviriy majhul va holat oʻzgarishi hamda -게 되다 vaziyat natijasi.
- 피동사 (-이/히/리/기-)Pidongsa (-i/hi/ri/gi-)#17피동사 (-이/히/리/기-) – Leksik majhul feʼllarkoʻrinmoq/eshitilmoq/ochilmoq/yopilmoq/tutilmoq/sotilmoq (majhul nisbat)
- V/A + -아/어지다V/A + -a/eojida#18V/A + -아/어지다 – …ilmoq (tasviriy majhul) va …lashmoq (sifat)Feʼl bilan: …ilmoq (majhul); sifat bilan: …lashmoq
- V + -게 되다 (Nghĩa bị động / Đành phải)V + -ge doeda#19V + -게 되다 – …ishga toʻgʻri kelmoq / …ib qolmoqoxiri …ib qolmoq; …adigan vaziyatga tushmoq
7-dars: 추억 – Xotiralar3 grammatik qoidalar
얼마나 -는지/-(으)ㄴ지 모르다 darajani taʼkidlash, -곤 하다 odatiy harakat va 에다가 (게다가) qoʻshish.
- 얼마나 V + -는지 / A + -(으)ㄴ지 모르다eolmana V + -neunji / A + -(eu)nji moreuda#20얼마나 V + -는지 / A + -(으)ㄴ지 모르다 – Qanchalik … ekanini bilmaysiz (oʻta daraja)qanchalik …ligini bilmaysiz; gʻoyat; aytib boʻlmas darajada
- V + -곤 하다 (-고는 하다)V + -gon hada (-goneun hada)#21V + -곤 하다 (-고는 하다) – tez-tez …ib turardi (odat)tez-tez qilmoq; odat qilmoq; ilgari …ardi
- N + 에다가 (게다가)N + edaga (gedaga)#22N + 에다가 (게다가) – N ga/ustiga va N dan tashqariN ga/ustiga (joy); N1 dan tashqari N2 ham (게다가: buning ustiga)
8-dars: 성향과 진로 – Qobiliyat va kasb tanlash3 grammatik qoidalar
-더라고요 shaxsiy tajribani eslash, (이)야말로 taʼkid qoʻshimchasi va -(으)ㄹ 만하다 arziydiganlik.
- V/A + -더라고요V/A + -deoragoyo#23V/A + -더라고요 – Koʻrsam / bilsam… ekan (shaxsan guvoh boʻlgan)Koʻrdim / boshimdan kechirdimki…; oʻzim bildimki…
- N + (이)야말로N + (i)yamallo#24N + (이)야말로 – aynan N (taʼkid qoʻshimchasi)aynan; haqiqatan; xuddi N…
- V + -(으)ㄹ 만하다 (-아/어 볼 만하다)V + -(eu)l manhada (-a/eo bol manhada)#25V + -(으)ㄹ 만하다 – …ishga arziydi / chidasa boʻladi / yomon emasqilishga arziydi; sinab koʻrishga arziydi (-아/어 볼 만하다); yomon emas / chidasa boʻladi
9-dars: 소비와 절약 – Isteʼmol va tejamkorlik3 grammatik qoidalar
-(으)ㄹ 뿐만 아니라 nafaqat…, balki…, -든지 ~ -든지 tanlovdan qatʼi nazar va -아/어 가지고 ogʻzaki bogʻlovchi.
- V/A + -(으)ㄹ 뿐만 아니라 (N + 뿐만 아니라)V/A + -(eu)l ppunman anira#26V/A + -(으)ㄹ 뿐만 아니라 (N + 뿐만 아니라) – Nafaqat…, balki…Nafaqat…, balki…
- V/A + -든지 ~ -든지 (N + (이)든지)V/A + -deunji ~ -deunji#27V/A + -든지 ~ -든지 (N + (이)든지) – …mi, …mi / qaysi boʻlmasin…mi, …mi; qaysi biri / nima / kim boʻlsa ham
- V/A + -아/어 가지고V/A + -a/eo gajigo#28V/A + -아/어 가지고 – …ib / …gani uchun (-아/어서 ning ogʻzaki shakli)X qilib, (shu natija bilan) Y qilmoq; X boʻlgani uchun Y
10-dars: 환경 문제 – Ekologik muammolar3 grammatik qoidalar
-(으)ㄹ수록 qanchalik…, shunchalik, -(으)ㄴ/는 모양이다 dalilga asoslangan taxmin va -느라고 band boʻlganlik sababi.
- V/A + -(으)ㄹ수록V/A + -(eu)lsurok#29V/A + -(으)ㄹ수록 – Qanchalik …sa, shunchalik…Qanchalik …sa, shunchalik…
- V/A + -(으)ㄴ/는/(으)ㄹ 모양이다V/A + -(eu)n/neun/(eu)l moyangida#30V/A + -(으)ㄴ/는/(으)ㄹ 모양이다 – Koʻrinishidan (dalilga asoslangan taxmin)koʻrinishidan; chamasi
- V + -느라고V + -neurago#31V + -느라고 – …ish bilan band boʻlib…ayotgani uchun; …ish bilan band boʻlib
11-dars: 가치관 – Qadriyatlar3 grammatik qoidalar
-ㄴ/는다면 (-다면, (이)라면) faraziy shart, -(으)ㄹ 텐데 hamdardona taxmin va -(으)ㄹ까 봐 xavotir.
- V + -ㄴ/는다면, A + -다면, N + (이)라면V + -n/neundamyeon, A + -damyeon, N + (i)ramyeon#32V + -ㄴ/는다면 / A + -다면 / N + (이)라면 – Agar …sa (faraziy shart)agar (faraziy yoki ehtimoli kam shart); faraz qilaylik
- V/A + -(으)ㄹ 텐데V/A + -(eu)l tende#33V/A + -(으)ㄹ 텐데 – …sa kerak, shuning uchun… / …ishi kerak ediehtimol / albatta…, shuning uchun…; …gan boʻlardi, lekin…
- V/A + -(으)ㄹ까 봐(서)V/A + -(eu)lkka bwa(seo)#34V/A + -(으)ㄹ까 봐(서) – …mi deb qoʻrqib / xavotirlanibqoʻrqib; …ishi mumkin deb xavotirlanib; yaxshiroq boʻlar deb
12-dars: 해프닝 – Kutilmagan voqealar3 grammatik qoidalar
-아/어 보니까 sinab koʻrib anglash, -(으)ㄹ 뻔하다 sal boʻlmasa va -아/어 있다 natija holati.
- V + -아/어 보니까V + -a/eo bonikka#35V + -아/어 보니까 – …ib koʻrsam, …ekanX ni qilib koʻrgach, Y ni bildim / angladim
- V + -(으)ㄹ 뻔하다V + -(eu)l ppeonhada#36V + -(으)ㄹ 뻔하다 – Sal boʻlmasa… / oz qoldi…sal boʻlmasa qilardim; oz qoldi; arang qutuldi
- V + -아/어 있다V + -a/eo itda#37V + -아/어 있다 – Natija holatida turmoq (oʻtimsiz/majhul)Harakatdan keyingi holatda turmoq (oʻtirgan, turgan, ochiq, yopiq…)
13-dars: 성공하는 습관 – Muvaffaqiyat odatlari3 grammatik qoidalar
-도록 maqsad va chegara, -(으)ㄴ/는 데다가 qoʻshish va -(으)며 rasmiy bogʻlovchi.
- V + -도록V + -dorok#38V + -도록 – …sin deb & …gunicha / …darajada…sin deb / maqsadida; …gunicha / …darajada
- V/A + -(으)ㄴ/는 데다가V/A + -(eu)n/neun dedaga#39V/A + -(으)ㄴ/는 데다가 – …dan tashqari yana… / buning ustiga…dan tashqari; buning ustiga
- V/A + -(으)며 (N + (이)며)V/A + -(eu)myeo#40V/A + -(으)며 – va / bir vaqtda (rasmiy bogʻlovchi)va (rasmiy sanash); bir vaqtning oʻzida…
14-dars: 대중문화 – Ommaviy madaniyat3 grammatik qoidalar
-(으)ㄴ/는 반면에 ikki tomonlama qiyos, -(으)ㄹ 정도로/정도이다 daraja va 에 따르면 manbaga tayanish.
- V/A + -(으)ㄴ/는 반면(에)V/A + -(eu)n/neun banmyeon(e)#41V/A + -(으)ㄴ/는 반면(에) – Aksincha / holbukiholbuki; boshqa tomondan; …sa, …
- V/A + -(으)ㄹ 정도로 / -(으)ㄹ 정도이다V/A + -(eu)l jeongdoro / -(eu)l jeongdoida#42V/A + -(으)ㄹ 정도로 / 정도이다 – …darajada / shunchalikki……darajada; shunchalikki; hatto …gacha
- N + 에 따르면 (에 의하면)N + e ttareumyeon (e uihamyeon)#43N + 에 따르면 (에 의하면) – N ga koʻra (manbaga tayanish)(yangiliklar, statistika, hisobot, mutaxassislar…) ga koʻra
15-dars: 학문과 상식 – Ilm va umumiy bilim3 grammatik qoidalar
-자 darhol ketma-ketlik (N(이)자, -아/어 봤자, -자니 bilan), -다(가) 보니까 jarayonda anglash va -(으)ㄴ/는 척하다 oʻzini …ga solish.
- V + -자 / N + (이)자 / V + -아/어 봤자V + -ja / N + (i)ja / V + -a/eo bwatja#44V + -자 / N + (이)자 / V + -아/어 봤자 – …ishi bilanoq (-자) / ham N1, ham N2 ((이)자) / …sa ham befoyda (-아/어 봤자)…ishi bilanoq (-자); bir vaqtda ham N1, ham N2 ((이)자); qanchalik urinmang, befoyda (-아/어 봤자)
- V + -다(가) 보니까 (-다 보니)V + -da(ga) bonikka (-da boni)#45V + -다(가) 보니까 (-다 보니) – …ib yurib, …ni angladim / oxiri…X ni qilib yurib, Y ni angladim / oxiri Y boʻldi
- V/A + -(으)ㄴ/는 척하다 (체하다)V/A + -(eu)n/neun cheokhada (chehada)#46V/A + -(으)ㄴ/는 척하다 (체하다) – …gandek boʻlmoq / oʻzini …ga solmoqoʻzini …ga solmoq; …gandek tutmoq; soxta koʻrsatmoq
Muhim grammatika va TOPIK imtihoni urgʻusi – Oʻrta 4
1. Orttirma va majhul nisbat (사동사 -이/히/리/기/우/추-, -게 하다 | 피동사 -이/히/리/기-, -아/어지다)
★★★★★Qoidalar: V + -이/히/리/기/우/추- | V + -게 하다 | V + -이/히/리/기- | V + -아/어지다
Maslahat: Qoʻshimchalarga eʼtibor bering: majhul nisbatda 'N이/가 N에게/한테 (yoki 에 의해) V-majhul', oʻtimli orttirma nisbatda 'N이/가 N에게 N을/를 V-orttirma' ishlatiladi.
2. Qisqargan oʻzlashtirma gap va qayta soʻrash (-대요/-래요/-재요/-냬요 va -다고요?/-냐고요?)
★★★★★Qoidalar: -ㄴ/는대요, (이)래요, -(으)래요, -재요, -냬요 | -다고요?, -(으)냐고요?, -자고요?, -(으)라고요?
Maslahat: '-(으)래요' ning ikki shaklini farqlang: (1) Ot + (이)래요 = '(이)라고 해요' (N ekan deyishadi); (2) Feʼl + -(으)래요 = '-(으)라고 해요' (V qilishni aytishdi).
3. Xotira aniqlovchi shakllari va gap oxiri (-던, -았/었던, -더라고요)
★★★★★Qoidalar: V/A + -던 N | V/A + -았/었던 N | V/A + -더라고요
Maslahat: '-던 N' oʻtmishda takrorlangan yoki tugallanmagan harakatni bildiradi (masalan, 마시던 커피 – ichib turgan qahvam); '-았/었던 N' esa butunlay tugagan voqeani bildiradi.
4. Dalilga asoslangan taxmin va natija holati (-나 보다/-(으)ㄴ가 보다, -(으)ㄴ/는 모양이다, -아/어 놓다/두다, -아/어 있다)
★★★★★Qoidalar: V-나 보다 / A-(으)ㄴ가 보다 | V/A-(으)ㄴ/는 모양이다 | V-아/어 놓다(두다) | V-아/어 있다
Maslahat: '-아/어 놓다/두다' oʻtimli feʼllarga qoʻshiladi (masalan, 창문을 열어 놓다); '-아/어 있다' faqat oʻtimsiz yoki majhul feʼllarga qoʻshiladi (masalan, 창문이 열려 있다, 의자에 앉아 있다).